# Urlop na żądanie: 4 dni, kiedy zgłosić i czy szef może odmówić

> Urlop na żądanie to 4 dni w roku z puli zwykłego urlopu, nie dodatkowe dni wolne. Kiedy i jak go zgłosić, kiedy pracodawca może odmówić, co ze zmianą pracy i częścią etatu oraz czym różni się od dnia wolnego z powodu siły wyższej.

**Urlop na żądanie to do 4 dni w roku kalendarzowym, które bierzesz
w terminie wskazanym przez siebie, zgłaszając to najpóźniej w dniu
rozpoczęcia urlopu (art. 167² Kodeksu pracy). Nie są to dodatkowe dni
wolne: pochodzą z twojej puli 20 albo 26 dni urlopu wypoczynkowego
i są płatne tak samo jak zwykły urlop.**

Najczęstsze pytania dotyczą trzech rzeczy: do której godziny trzeba
zadzwonić, czy szef może powiedzieć „nie” i co się dzieje z dniami, których
nie wykorzystasz. Poniżej po kolei.

## Ile dni i skąd się biorą

| twój wymiar urlopu | dni na żądanie | dni do zaplanowania z pracodawcą |
|---|---|---|
| 20 dni (staż poniżej 10 lat) | do 4 | 16 |
| 26 dni (staż co najmniej 10 lat) | do 4 | 22 |

Urlop liczy się w godzinach, 8 godzin za dzień na pełnym etacie
(art. 154²). Przy części etatu zmienia się liczba godzin, nie dni:

| etat | 4 dni na żądanie w godzinach |
|---|---|
| pełny | 32 h |
| 3/4 | 24 h |
| 1/2 | 16 h |

Nie musisz brać wszystkich czterech dni naraz. Możesz wziąć jeden dzień
w lutym, dwa w czerwcu i jeden w listopadzie.

## Jak i kiedy zgłosić urlop na żądanie

Przepis mówi tylko „najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu”. W praktyce
i według większości omówień bezpiecznie jest zgłosić go **przed
godziną, o której zaczynasz pracę**. Zgłoszenie w południe, gdy
nie stawiłeś się rano, może zostać potraktowane jako nieobecność
nieusprawiedliwiona.

Kodeks nie wymaga konkretnej formy. Sprawdź regulamin pracy: często
wskazuje, do kogo dzwonić albo pisać (przełożony, kadry, system HR).
Najprościej zostawić ślad na piśmie: SMS, e-mail albo wniosek w systemie,
z datą i godziną wysłania. Nie musisz podawać powodu.

## Czy pracodawca może odmówić

Urlop na żądanie nie oznacza, że pracodawca nie ma nic do powiedzenia.
Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego obowiązek udzielenia tego urlopu
nie jest bezwzględny: pracodawca może odmówić w **wyjątkowych
sytuacjach**, gdy twoja nieobecność poważnie zagroziłaby jego interesom
(np. awaria, nagły brak obsady, którego nie da się zastąpić).

Zwykłe „mamy dużo pracy” to za mało. Jeśli jednak dostaniesz odmowę
i mimo to nie przyjdziesz, ryzykujesz, że nieobecność zostanie uznana za
nieusprawiedliwioną, a w skrajnym przypadku za podstawę do zwolnienia
dyscyplinarnego. Spór lepiej rozstrzygać po fakcie (np. z pomocą PIP),
niż zostając w domu wbrew odmowie.

## Zmieniasz pracę w trakcie roku

Limit 4 dni dotyczy **roku kalendarzowego łącznie u wszystkich
pracodawców** (art. 167³). Jeśli u poprzedniego pracodawcy wykorzystałeś
3 dni na żądanie, u nowego zostaje ci 1. Informacja o wykorzystanych
dniach na żądanie trafia do
[świadectwa pracy](/blog/swiadectwo-pracy-termin-wydania), więc nowy
pracodawca ją zna.

Ile w ogóle urlopu dostaniesz u nowego pracodawcy w roku zmiany pracy,
policzysz według zasad
[urlopu proporcjonalnego](/blog/urlop-proporcjonalny-jak-obliczyc).

## Niewykorzystane dni na żądanie

Dni na żądanie nie przepadają 31 grudnia. Przechodzą na kolejny rok jako
zwykły urlop zaległy, ale **już nie jako dni na żądanie**: w nowym roku
masz znowu do 4 dni na żądanie, tym razem z nowej puli. Terminy na
wykorzystanie zaległego urlopu opisuje tekst
[zaległy urlop: do kiedy go wykorzystać](/blog/zalegly-urlop-do-kiedy).

Gdy umowa się kończy, niewykorzystane dni (także te, które mogłeś wziąć
na żądanie) wchodzą do
[ekwiwalentu za urlop](/blog/ekwiwalent-za-urlop-jak-obliczyc).

## Urlop na żądanie a inne nagłe wolne

| | urlop na żądanie | siła wyższa | urlop opiekuńczy |
|---|---|---|---|
| podstawa | art. 167² | art. 148¹ | art. 173¹ |
| ile w roku | do 4 dni | 2 dni albo 16 h | 5 dni |
| płatny | 100%, jak urlop | 50% wynagrodzenia | nie |
| z puli urlopu | tak | nie | nie |
| kiedy | dowolny powód | pilna sprawa rodzinna: choroba lub wypadek | opieka nad członkiem rodziny lub domownikiem |

Jeśli nagła sprawa to choroba albo wypadek w rodzinie, zwolnienie
z powodu siły wyższej nie zjada ci urlopu. Urlop na żądanie zostawia
pełną pensję, ale zmniejsza pulę dni na wakacje. Przy dłuższej opiece
nad chorym dzieckiem zobacz też
[zasiłek opiekuńczy](/blog/zasilek-opiekunczy-ile-wynosi).

## Ile kosztuje dzień urlopu

Za dzień urlopu na żądanie dostajesz wynagrodzenie urlopowe, liczone tak
samo jak za każdy inny dzień urlopu; jak, wyjaśnia tekst o
[wynagrodzeniu urlopowym](/blog/wynagrodzenie-urlopowe-jak-obliczyc).
Dni urlopu, wolne i wydatki na wyjazdy możesz trzymać w jednym miejscu
w Ordiarionie, razem z [budżetem domowym](/blog/budzet-domowy-aplikacja).

Liczby w tabelach (16 i 22 dni do zaplanowania, 32/24/16 godzin, 1 dzień po
zmianie pracy) policzył skrypt i sprawdził asercjami. Podstawa: art. 148¹,
154, 154², 167², 167³ i 173¹ Kodeksu pracy; możliwość odmowy i godzina
zgłoszenia według omówień w kadry.infor.pl i serwisach kadrowych
opisujących orzecznictwo Sądu Najwyższego.

---

Źródło: https://ordiarion.com/blog/urlop-na-zadanie-zasady