Majątek netto: jedna liczba, która mówi więcej niż stan konta

Stan konta mówi, ile masz dzisiaj. Majątek netto mówi, w którą stronę idziesz. Jak go policzyć i co z nim zrobić.

Stan konta jest liczbą kapryśną. Dzień po wypłacie wygląda dobrze, trzy dni po zapłaceniu czynszu i raty — źle, choć w tym czasie nie stało się nic szczególnego. Patrzenie na niego jak na miarę własnej sytuacji finansowej to trochę jak ocenianie pogody przez zerknięcie za okno w jednej chwili.

Majątek netto jest odporny na ten szum, bo liczy wszystko naraz.

Definicja mieści się w jednym zdaniu

Majątek netto to wszystko, co masz, minus wszystko, co jesteś winien.

Po jednej stronie: gotówka, pieniądze na kontach, oszczędności, inwestycje, mieszkanie, samochód, wartościowy sprzęt. Po drugiej: kredyt hipoteczny, kredyty gotówkowe, saldo karty, raty za sprzęt, pożyczka od rodziny.

Różnica to Twój majątek netto. Może być ujemna i przez pierwsze lata po zaciągnięciu hipoteki zwykle jest — to normalne, nie powód do paniki.

Jak to policzyć w pół godziny

Krok pierwszy: wypisz, co masz. Salda wszystkich kont, gotówka w portfelu, lokaty, obligacje, fundusze, akcje. Do tego rzeczy warte więcej niż kilka tysięcy: nieruchomość, samochód.

Krok drugi: wypisz, co jesteś winien. Pozostały kapitał kredytów — nie suma pozostałych rat, tylko kapitał. Rata zawiera odsetki, których jeszcze nie zapłaciłeś i których nie zapłacisz, jeśli spłacisz kredyt wcześniej. Liczenie zobowiązania jako sumy rat zawyża je czasem o kilkadziesiąt tysięcy.

Krok trzeci: odejmij. To wszystko.

Wycena rzeczy: mniej znaczy lepiej

Największą pułapką jest wycena. Mieszkanie i samochód kuszą, żeby przyjąć liczbę optymistyczną — sąsiad wystawił podobne za tyle, portal wycenia auto na tyle.

Praktyczna zasada: wpisuj kwotę, za którą sprzedałbyś to w miesiąc, gdyby trzeba było. Nie kwotę z ogłoszenia, tylko taką, po której telefon dzwoni w tym tygodniu. Zaniżona wycena co najwyżej mile zaskoczy, zawyżona buduje obraz zamożności, którego nie da się zamienić na pieniądze.

Rzeczy tańszych niż kilka tysięcy złotych nie warto w ogóle wpisywać. Telewizor i rower nie zmienią wyniku, a ich wycenianie co kwartał zniechęci do liczenia w ogóle.

Sama liczba nic nie znaczy. Znaczy jej kierunek

To jest sedno i najczęstsze nieporozumienie. Majątek netto na poziomie 50 000 zł nie jest ani dobry, ani zły — zależy od wieku, zarobków, tego, czy właśnie kupiłeś mieszkanie i czy w tym roku urodziło Ci się dziecko.

Sensowne pytanie brzmi inaczej: czy ta liczba w ciągu roku poszła w górę, czy w dół?

Dlatego wartość ma dopiero pomiar powtarzany. Jeden raz to ciekawostka. Cztery razy w roku, przez trzy lata, to wykres, z którego widać rzeczy niewidoczne z poziomu miesięcznego budżetu:

• że spłacana hipoteka podnosi majątek co miesiąc, nawet gdy na koncie nic nie przybywa
• że samochód kupiony na kredyt obniża go przez pierwsze lata podwójnie: traci na wartości szybciej, niż spada zadłużenie
• że podwyżka, po której wzrosły wydatki, nie zmienia nachylenia wykresu ani o stopień

Co robić z wynikiem

Mierz co kwartał, nie co miesiąc. Miesięczne wahania to głównie szum z terminów wypłaty i płatności. Kwartał jest na tyle długi, że widać trend, i na tyle krótki, żeby zdążyć zareagować.

Zapisuj też składniki, nie tylko wynik. Spadek majątku netto o 20 000 zł znaczy zupełnie co innego, gdy przyczyną jest remont kuchni, a co innego, gdy rosnące saldo karty kredytowej. Bez rozbicia nie odróżnisz jednego od drugiego po pół roku.

Nie porównuj się z nikim. Publikowane „mediany majątku w wieku X" nie uwzględniają ani tego, czy ktoś dostał mieszkanie po rodzicach, ani tego, ile lat spłacał studia. Jedyne uczciwe porównanie to Ty sprzed roku.

Kiedy ujemny majątek jest w porządku, a kiedy nie

Ujemny majątek netto tuż po zakupie mieszkania na kredyt to sytuacja podręcznikowa: masz zobowiązanie na całą kwotę, a nieruchomość zwykle wyceniasz ostrożniej niż to, co zapłaciłeś razem z prowizjami i podatkiem. Z każdą ratą wychodzi na plus.

Niepokojący jest inny obraz: ujemny majątek netto, który z kwartału na kwartał się pogłębia, przy braku dużego zakupu, który by to tłumaczył. To zwykle znaczy, że bieżące wydatki są finansowane długiem — a to jedyna sytuacja, w której odkładanie decyzji naprawdę kosztuje.

W Ordiarionie majątek netto liczy się sam z kont, kredytów i pozostałych modułów, a każdy pomiar zostaje w historii — więc wykres, o którym mowa wyżej, powstaje bez prowadzenia osobnego arkusza.