Odprawa emerytalna 2026: ile wynosi i ile zostaje na rękę (bez ZUS, tylko PIT)

Odprawa emerytalna z Kodeksu pracy to jedna miesięczna pensja, w samorządzie i w szkole (od 2026 roku) do sześciu. Nie płaci się od niej ZUS ani składki zdrowotnej, tylko podatek. Przy pensji 7920 zł zostaje 6970 zł na rękę, o 1570,91 zł więcej niż z premii tej samej wysokości. Wzór, tabela i przykłady.

Odprawa emerytalna to co najmniej jedna miesięczna pensja, liczona jak ekwiwalent za urlop. Nie płaci się od niej składek ZUS ani składki zdrowotnej, tylko zaliczkę na PIT. Przy pensji 7920 zł brutto zostaje 6970 zł na rękę. Ta sama kwota wypłacona jako premia dałaby 5399,09 zł.

Komu należy się odprawa emerytalna

Według art. 92¹ Kodeksu pracy odprawa przysługuje, gdy spełniasz warunki do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy i umowa o pracę kończy się w związku z przejściem na to świadczenie. Kodeks nie wymaga minimalnego stażu u pracodawcy.

Odprawę dostaje się raz w życiu (art. 92¹ § 2). Jeśli wypłacił ją poprzedni pracodawca, kolejny nie musi.

Ile wynosi odprawa emerytalna

Samorządowców obejmuje art. 38 ust. 3 ustawy o pracownikach samorządowych. Nauczycielom skalę 2-3-6 dała nowelizacja Karty Nauczyciela z 25 lipca 2025 r. dla przejść na emeryturę od 1 stycznia 2026 r. Wcześniej było to 2 albo 3 pensje. Wyższą odprawę może też przyznać układ zbiorowy albo regulamin wynagradzania u twojego pracodawcy.

Jak obliczyć podstawę odprawy

Miesięczne wynagrodzenie do odprawy liczy się tak jak ekwiwalent za urlop:

1. Stałe składniki miesięczne (pensja zasadnicza, dodatek stażowy, funkcyjny) w kwocie należnej w miesiącu wypłaty.
2. Zmienne składniki (premie miesięczne, prowizje) jako średnia z 3 miesięcy przed wypłatą. Przy dużych wahaniach może to być do 12 miesięcy.

Przykład: pensja zasadnicza 6200 zł, dodatek stażowy 620 zł i premia miesięczna 900, 1100 i 1300 zł w lipcu, sierpniu i wrześniu. Stałe składniki dają 6820 zł, średnia premii 1100 zł, więc podstawa odprawy to 7920 zł.

Ile zostaje na rękę

Odprawa emerytalna nie wchodzi do podstawy składek emerytalnej, rentowej, chorobowej i wypadkowej (§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r.). Odpada też składka zdrowotna, bo u pracownika liczy się ją od tej samej podstawy. Zostaje zaliczka na PIT: 12%, a od części dochodu powyżej 120 000 zł w roku 32%.

Gdy odprawa przychodzi razem z ostatnią pensją, koszty uzyskania przychodu i kwotę zmniejszającą podatek zużywa już pensja, więc podatek liczy się od całej odprawy.

Przykład: przejście na emeryturę 31 października 2026 r., odprawa wypłacona z pensją za październik, podstawa 7920 zł jak wyżej. Od stycznia do października dochód wynosi 65 841,70 zł, więc nawet sześć pensji odprawy mieści się w progu 12%.

Jeśli do dnia wypłaty przekroczyłeś już 120 000 zł dochodu w roku, z jednej pensji odprawy (7920 zł) pobiorą 2534 zł zaliczki i zostanie 5386 zł. Ostateczny podatek i tak wyjdzie dopiero w rocznym PIT.

Częste pytania

Czy od odprawy emerytalnej płaci się ZUS?

Nie. Odprawy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę nie wchodzą do podstawy składek na ubezpieczenia społeczne, a za nimi do podstawy składki zdrowotnej. Płacisz tylko podatek dochodowy.

Czy odprawa emerytalna należy się przy rencie?

Tak, przy rencie z tytułu niezdolności do pracy, jeśli umowa kończy się w związku z przejściem na nią. Wtedy na emeryturze drugiej odprawy już nie będzie, bo przysługuje tylko raz.

Czy do odprawy wlicza się premię?

Premie i prowizje płacone co miesiąc tak, ze średniej z 3 miesięcy. Nie liczy się m.in. nagrody jubileuszowej ani jednorazowych nagród, tak samo jak przy wynagrodzeniu urlopowym.

Co z niewykorzystanym urlopem przy przejściu na emeryturę?

Za dni, których nie zdążysz wykorzystać, pracodawca wypłaca osobno ekwiwalent za urlop. Od niego, inaczej niż od odprawy, idą składki ZUS.

Zaplanuj pierwszy rok na emeryturze

Odprawa to zwykle największy jednorazowy przelew w karierze, a pierwsza emerytura przychodzi później niż ostatnia pensja. W Ordiarionie rozpiszesz ją w budżecie domowym na miesiące, zanim zniknie w bieżących wydatkach.

Kwoty w tym tekście policzył skrypt (zaokrąglenie do grosza, zaliczki do pełnego złotego) i sprawdził asercjami. Podstawa: art. 92¹ Kodeksu pracy, art. 38 ust. 3 i 4 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, art. 87 Karty Nauczyciela w brzmieniu od 1 stycznia 2026 r. (ustawa z 25 lipca 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1160) oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie podstawy wymiaru składek (Dz.U. 2025 poz. 316).