Urlop na żądanie: 4 dni, kiedy zgłosić i czy szef może odmówić
Urlop na żądanie to 4 dni w roku z puli zwykłego urlopu, nie dodatkowe dni wolne. Kiedy i jak go zgłosić, kiedy pracodawca może odmówić, co ze zmianą pracy i częścią etatu oraz czym różni się od dnia wolnego z powodu siły wyższej.
Autor: Dawid Siedlarz ·
Urlop na żądanie to do 4 dni w roku kalendarzowym, które bierzesz w terminie wskazanym przez siebie, zgłaszając to najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu (art. 167² Kodeksu pracy). Nie są to dodatkowe dni wolne: pochodzą z twojej puli 20 albo 26 dni urlopu wypoczynkowego i są płatne tak samo jak zwykły urlop.
Najczęstsze pytania dotyczą trzech rzeczy: do której godziny trzeba zadzwonić, czy szef może powiedzieć „nie” i co się dzieje z dniami, których nie wykorzystasz. Poniżej po kolei.
Ile dni i skąd się biorą
| twój wymiar urlopu | dni na żądanie | dni do zaplanowania z pracodawcą |
|---|---|---|
| 20 dni (staż poniżej 10 lat) | do 4 | 16 |
| 26 dni (staż co najmniej 10 lat) | do 4 | 22 |
Urlop liczy się w godzinach, 8 godzin za dzień na pełnym etacie (art. 154²). Przy części etatu zmienia się liczba godzin, nie dni:
| etat | 4 dni na żądanie w godzinach |
|---|---|
| pełny | 32 h |
| 3/4 | 24 h |
| 1/2 | 16 h |
Nie musisz brać wszystkich czterech dni naraz. Możesz wziąć jeden dzień w lutym, dwa w czerwcu i jeden w listopadzie.
Jak i kiedy zgłosić urlop na żądanie
Przepis mówi tylko „najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu”. W praktyce i według większości omówień bezpiecznie jest zgłosić go przed godziną, o której zaczynasz pracę. Zgłoszenie w południe, gdy nie stawiłeś się rano, może zostać potraktowane jako nieobecność nieusprawiedliwiona.
Kodeks nie wymaga konkretnej formy. Sprawdź regulamin pracy: często wskazuje, do kogo dzwonić albo pisać (przełożony, kadry, system HR). Najprościej zostawić ślad na piśmie: SMS, e-mail albo wniosek w systemie, z datą i godziną wysłania. Nie musisz podawać powodu.
Czy pracodawca może odmówić
Urlop na żądanie nie oznacza, że pracodawca nie ma nic do powiedzenia. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego obowiązek udzielenia tego urlopu nie jest bezwzględny: pracodawca może odmówić w wyjątkowych sytuacjach, gdy twoja nieobecność poważnie zagroziłaby jego interesom (np. awaria, nagły brak obsady, którego nie da się zastąpić).
Zwykłe „mamy dużo pracy” to za mało. Jeśli jednak dostaniesz odmowę i mimo to nie przyjdziesz, ryzykujesz, że nieobecność zostanie uznana za nieusprawiedliwioną, a w skrajnym przypadku za podstawę do zwolnienia dyscyplinarnego. Spór lepiej rozstrzygać po fakcie (np. z pomocą PIP), niż zostając w domu wbrew odmowie.
Zmieniasz pracę w trakcie roku
Limit 4 dni dotyczy roku kalendarzowego łącznie u wszystkich pracodawców (art. 167³). Jeśli u poprzedniego pracodawcy wykorzystałeś 3 dni na żądanie, u nowego zostaje ci 1. Informacja o wykorzystanych dniach na żądanie trafia do świadectwa pracy, więc nowy pracodawca ją zna.
Ile w ogóle urlopu dostaniesz u nowego pracodawcy w roku zmiany pracy, policzysz według zasad urlopu proporcjonalnego.
Niewykorzystane dni na żądanie
Dni na żądanie nie przepadają 31 grudnia. Przechodzą na kolejny rok jako zwykły urlop zaległy, ale już nie jako dni na żądanie: w nowym roku masz znowu do 4 dni na żądanie, tym razem z nowej puli. Terminy na wykorzystanie zaległego urlopu opisuje tekst zaległy urlop: do kiedy go wykorzystać.
Gdy umowa się kończy, niewykorzystane dni (także te, które mogłeś wziąć na żądanie) wchodzą do ekwiwalentu za urlop.
Urlop na żądanie a inne nagłe wolne
| urlop na żądanie | siła wyższa | urlop opiekuńczy | |
|---|---|---|---|
| podstawa | art. 167² | art. 148¹ | art. 173¹ |
| ile w roku | do 4 dni | 2 dni albo 16 h | 5 dni |
| płatny | 100%, jak urlop | 50% wynagrodzenia | nie |
| z puli urlopu | tak | nie | nie |
| kiedy | dowolny powód | pilna sprawa rodzinna: choroba lub wypadek | opieka nad członkiem rodziny lub domownikiem |
Jeśli nagła sprawa to choroba albo wypadek w rodzinie, zwolnienie z powodu siły wyższej nie zjada ci urlopu. Urlop na żądanie zostawia pełną pensję, ale zmniejsza pulę dni na wakacje. Przy dłuższej opiece nad chorym dzieckiem zobacz też zasiłek opiekuńczy.
Ile kosztuje dzień urlopu
Za dzień urlopu na żądanie dostajesz wynagrodzenie urlopowe, liczone tak samo jak za każdy inny dzień urlopu; jak, wyjaśnia tekst o wynagrodzeniu urlopowym. Dni urlopu, wolne i wydatki na wyjazdy możesz trzymać w jednym miejscu w Ordiarionie, razem z budżetem domowym.
Liczby w tabelach (16 i 22 dni do zaplanowania, 32/24/16 godzin, 1 dzień po zmianie pracy) policzył skrypt i sprawdził asercjami. Podstawa: art. 148¹, 154, 154², 167², 167³ i 173¹ Kodeksu pracy; możliwość odmowy i godzina zgłoszenia według omówień w kadry.infor.pl i serwisach kadrowych opisujących orzecznictwo Sądu Najwyższego.